Jesteś tutaj: Start / Patron

Patron

Henryk "Litwos" Sienkiewicz (1846- 1916) 
 
 

        Prozaik i publicysta; od 1869r. publicysta Tygodnika IlustrowanegoPrzeglądu TygodniowegoGazety Polskiej. W latach 1874-78 współwydawca Niwy, 1882-87 redaktor Słowa; występował przeciw antypolskiej polityce rządu niemieckiego (inicjator i wydawca międzynarodowej ankiety Prusse et Pologne 1909). W okresie rewolucji 1905-07 zbliżył się do ND. Po wybuchu I wojny światowej działał w Szwajcarii jako prezes Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce; współzałożyciel Kasy im. Mianowskiego, 1899 - 1900 prezes Warszawskiej Kasy Przezorności dla Literatów i Dziennikarzy. Odbył m.in. podróże do USA 1876-78 (Listy z podróży do Ameryki 1878) i do Zanzibaru 1890-91 (Listy z Afryki 1892). W 1900r. uczczony jubileuszem 25-lecia twórczości, który przypadał w 1897r. (w darze od narodu otrzymał pałacyk w Oblęgorku pod Kielcami). 
      We wczesnej twórczości głównie nowelista, twórca najbardziej wyrazistych w literaturze epoki obrazów niedoli chłopa - osaczonego przez działających wspólnie dwór, plebanię i urzędników carskich ( Szkice węglem 1880), zmuszonego do walki za cudzą sprawę (Bartek Zwycięzca 1882), marnującego talenty z braku warunków i możliwości edukacji ( Janko Muzykant 1880), ginącego na obczyźnie w poszukiwaniu pracy (Za chlebem 1880) - oraz twórca obrazów niedoli wygnańczej i patriotycznej nostalgii ( Latarnik 1882), a także ucisku zaborczej szkoły (Z pamiętnika poznańskiego nauczyciela 1880). Zyskał sławę jednego z największych twórców prozy polskiej i światowej jako autor powieści historycznych pisanych 'ku pokrzepieniu serc'. W cyklu zwanej Trylogią (Ogniem i mieczem, t. 1-3 1884 - film J. Hoffmana 1999, Potop, t. 1-6 1886 - film J. Hoffmana 1974, Pan Wołodyjowski, t. 1-3 1887-88 - film J. Hoffmana 1969) zawarł niezwykle barwny i sugestywny, choć wyidealizowany, obraz życia i wydarzeń dziejowych w Polsce XVII w. (w dobie wojen kozackich, najazdu szwedzkiego, wojen z Turcją - 1648-72). W powieści Krzyżacy (t. 1-4 1900 - film A. Forda 1960) dał wspaniałą wizję zmagań rycerskiej Polski z zakonem krzyżackim aż do zwycięstwa w bitwie pod Grunwaldem. W powieści z czasów Nerona Quo vadis (t. 1-3 1896, za którą 1905 otrzymał Nagrodę Nobla - film J. Kawalerowicza 2001) ukazał duchowy tryumf chrześcijaństwa nad przemocą imperium rzymskiego. Z powieści Sienkiewicza o tematyce współczesnej (Rodzina Połanieckich t. 1 - 3 1895 - serial telewizyjny J. Rybkowskiego 1978, pamflet na rewolucję 1905-07 Wiry, t. 1-2 1910) popularność zdobył portret dekadenta w Bez dogmatu (t. 1-3 1891). Ponadto powieści historyczna Na polu chwały (1908) i Legiony (1918, nie ukończona), powieść dla młodzieży W pustyni i w puszczy (1911 - film W. Ślesickiego 1973), opowiadania, utwory sceniczne (Zagłoba swatem, wystawione 1900), korespondencja Listy cz. 1-2 1977), publicystyka, pisma krytycznoliteracki; Dzieła (t. 1-60, 1948 - 55), Wybór nowel i opowiadań (1979), Dzieła wybrane (t. 1-9 1991).